พุงปลา

เมืองเลยนั้นมีบรรยากาศที่ดูจะแปลกกว่าเมืองอื่นอยู่บ้าง ตรงที่ติดเครื่องปรับอากาศทั้งจังหวัด เมื่อยามหนาว และติดเครื่องปิ้งขนมปังทิ้งไว้ตลอดหน้าร้อน หน้าหนาวที่เมืองเลยให้บรรยากาศที่ชวนฝันเอาการ หมอกโรยตัวอ้อยอิ่ง เป็นม่านขาวจาง ๆ ยามเช้า บดบังทิวทัศน์ห่างไกลมองเห็นภาพพร่ามัวชวนฝันดีแท้ เสียอยู่อย่างเดียวฤดูนี้เร่งเครื่องปรับอากาศมากไปหน่วยมันหนาวทั้งกายใจ ยามแล้งนั้นทำหน้าที่ต่อเนื่องจากหน้าหนาว พรรณพืชน้อยใหญ่เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ดินแตกระแหงไปทั่วทุกหนแห่ง อากาศร้อนผสมกับหมอกจากควันที่ชาวไร่ช่วยกันกำจัดซากไร่นั้น ลอยวนขึ้นบนท้องฟ้า บางเวลานั้นบดบังแสงอาทิตย์กลายเป็นแสงสลัวซึมเซา หน้าแล้งนี้อากาศร้อนหดหู่ใจเสียเหลือเกิน ดีอยู่อย่างที่สามารถมองเห็นดวงตะวันเป็นดวงกลมประดุจดังไข่เค็มไชยา งามยิ่งนัก พูดถึงตรงนี้พาลให้คิดถึงอาหารการกินเสียไม่ได้

ห่างจากตัวเมืองเลยไปทางอำเภอด่านซ้ายราวสัก 5 กิโลเมตร ถนนทอดตัววนเลี้ยวหักหลบเนินเขาน้อยใหญ่ ที่ตรงนั้นเขาเรียกว่า "ไร่ม่วง" ดูเหมือนจะเป็นชื่อหมู่บ้าน ที่ตรงนี้มีชื่อเสียงสำหรับคนร่ำสุรายิ่งนัก ตรงโขดเขาเรียงสลับซ้อนเรียงไล่กันมานั้น ยังมีผลต่อคนร่ำสุราอีกด้วย ที่ไร่ของลุงเหล็กแก่ทำขนำไว้รอบ ๆ มุงด้วยหญ้าคา แกเปิดกิจการอาหารพื้นเมืองรสจัดจ้านขึ้นชื่อลือชา เป็นอย่างยิ่ง แรก ๆ เปิดกิจการใหม่ ๆ คนยังไม่รู้จักนัก คนที่ซอกแซกเรื่องอาหารการกิน เขาเล่าว่าตอนเปิดกิจการใหม่ ๆ ใครไปถึงก่อนเที่ยงต้องรอลูก ๆ ของคุณลุงกลับมาจากไร่เสียก่อน จึงจะมาปรุงอาหารเลิศรสให้ได้ คนร่ำสุราต้องหอบหิ้วสุราไปเองนั่งรอไปดื่มด่ำทิวทัศน์งดงาม มองจากเพิงพักขนำน้อย ทอดสายตาผ่านบึงกว้างเก็บความงามของท้องทุ่งไปบรรจบที่ทิวขุนเขาน้อย จนถึงขอบฟ้ากว้างที่ไกลเกินฝัน

ทีมของผู้เขียนเวียนแวะไปสม่ำเสมอยามแล้งงาน ตรงขนำริมบึงนั้นมีเกราะไม้ไผ่สำหรับเคาะเรียกร้องบอกเจ้าของให้มาบริการเพื่อสั่งอาหาร พื้นเพิงนั้น เป็นไม้ไผ่ปูทับด้วยเสื่อจูด หาได้มีเก้าอี้ใด ๆ ไม่ เขาเรียกว่ากินแบบคนพับเพียบ หนักพุงนักก็เอนกายลงได้ไม่ผิดกติกาประการใด

อาหารรสจัดจ้านเป็นเครื่องเคียงของสุราปราขมนั้น เริ่มต้นด้วยถั่วลิสงทอด หรือสับปะรดที่ครอบครัวของคุณลุงแกปลูก จากนั้นก็ตามด้วยตำส้ม (ส้มตำ) ข้าวเหนียวนึ่ง ปลาเผา ผักต้มจิ้วแจ่ว กุ้งเต้น ต้มไก่ ที่ขาดเสียไม่ได้คือ ต้มยำปลาช่อน เนื่องจากปรับปรุงรสชาติตามแบบฉบับลูกทุ่งแท้ ใช้ผักส้มพื้นเมืองเป็นหลักต้มกันทั้งตัว ขอดเกล็ดพอเป็นพิธีว่าถอดเสื้อแล้ว ผ่าท้องพอให้น้ำแกงแทรกผ่านไปได้ ตับไต ไส้พุงยังอยู่ครบเหมือนเดิม ถ้าตัวใหญ่นักก็ตัดท่อนเสียท่อนหนึ่ง หรือสองท่อนแล้วแต่พองามตา ถ้าตัวไม่ใหญ่เกินกะละมังที่ใส่มานั้น ก็ไม่ต้องตัดเป็นท่อนแต่ประการใด ปลาช่อนต้มยำนอนแช่มาบนเครื่องเคียงหลากหลายสารพัดผักพืชพื้นเมือง นับว่าเป็นสมุนไพรชั้นดี ปลาช่อนเผานั้นเล่าก็เช่นเดียวกัน ยุคแรก ๆ ก็ห่อใบตองแล้วย่าง ก่อนจะห่อใบตองนั้นเอาสมุนไพรจำพวกตะไคร้ใส่ตามรอยกรีด ส่วนเกร็ดนั้นเป็นเช่นเดิมมิแตะต้องให้หลุดล่อน ในยุคหลัง ๆ มีการแปรเปลี่ยนเป็นแผ่นฟอยอะลูมิเนียมบาง ๆ แต่เครื่องปรุงยังมาตรฐานเช่นเดิม

อาหารทุกอย่างล้วนเลิศรส ทีมขี้เมาร่ำสุราอย่างประณีตบรรจงเสมอ ไม่ว่าขวดจะเป็นแบบไหน น้อยนักจะเหลือกลับมาให้เห็นหน้า เห็นบอกว่าเพราะอาหารมันรสจัด มันเผ็ดเอาการจึงต้องกินน้ำแข็งดับกระหายแต่น้ำแข็งอย่างเดียวก็ไม่ได้ เพราะแก้วที่วางอยู่ตรงหน้านั้นมีสุราผสมอยู่ตลอดเวลา เมื่อเป็นดังนี้ย่อมจะเป็นการที่จะเหลือรอยให้ทรงจำ เป็นดังว่านี้แล้ว มีหรือว่าจะไม่เมา คนเมาเหล้าใช่ว่าสติจะดับสิ้นถ้อยคำเสกสรรเจรจาพาทีไพเราะเสนาะโสต แม้ว่ารอยต่อระหว่างปกติกับผิดปกติมันก็เหลื่อม ๆ อยู่บ้าง ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดา แต่คนเมานั้นท่านว่านี่แหละคือความสุขอย่างหนึ่งที่ได้จากการดื่ม ปานฉะนั้น การกินอาหารโดยเฉพาะปลาช่อน คนขี้เมาเขากินไม่เหมือนกันพูดเช่นนี้อาจจะเข้าใจยากอยู่บ้าง แต่ถ้าเห็นบางคนชอบกินเนื้อที่แก้ม บางคนชอบกินที่ตัว บางคนชอบกินส่วนท้อง บางคนชอบกินน้ำร่วมกับสมุนไพรจำพวกตะไคร้ ข่า ใบมะกรูด มะเขือเทศ พริกเผา เห็นบอกว่ามันช่วยขับสารพิษในร่างกายได้ดีก็จะเข้าใจเอง

ทีมที่ผู้เขยีนสังกัดอยู่เฉกเช่นดังที่กล่าวมา 4-5 คนนั้น เป็นพี่ ๆ น้อง ๆ ที่รักกันนักหนา เจรจาพาทีสอดรับประสานเฮฮากันตลอด ปลาช่อนต้มยำส่วนท้องที่บางคนชอบนั้น เรียกว่าส่วนพุง เมื่อสุกดีมีกลิ่นเครื่องปรุงแทรกอยู่ อีกอย่างมันนุ่ม กรุบกริบปากอร่อยแท้ ๆ

ยามเย็นแสงอาทิตย์ลับสันเขาความมืดโรยตัว ที่นี่มีเพียงตะเกียงดวงน้อย ๆ พอมองเห็นวอมแวมเท่านั้น แต่ช่วยให้บรรยากาศน่าไหลหลง หลังจากสั่งปลาช่อนต้มยำตัวใหม่มา ก็ตักกินกัน แบบถ้อยทีถ้อยอาศัย เพราะทุกคนต่างหูอื้อตาลายเอาการอยู่ คนกินพุงปลานั้นดูเหมือนจะเคี้ยวนานกว่าคนอื่น ๆ ตาก็ปรือ ปากก็พะงาบ ๆ แก้วแดงเรื่อ น้ำลายหยดไปทั่วมุมปากดูแล้วน่าเกลียดไม่น้อย พูดเป็นประโยคห้วน ๆ ต่อเนื่องกัน ถามมาว่า ใยมันเหนียวผิดปกติว่ะนี่ ทีมงานคนหนึ่งบอกว่าลองเอามือดึงออกมาดูซี เผื่อปลาช่อนมันกินอะไรเข้าไปอย่างที่เขาว่ากันหลังขบเคี้ยวอยู่พักหนึ่งดูดซึมความเผ็ดร้อนลงคอ ค่อย ๆ เอามือดึงพุงปลาออกช้า ๆ ออกมามันเหนียวเหมือนยางยึดแต่บาง ๆ ปลาตัวนี้ตาเจ้าของบ้านบอกว่าซื้อมาจากตลาดแลง เพราะปลาในบ่อของฉันไม่มีแล้วมีแต่ปลาตะเพียน ว่าอย่างนั้น มิน่าเล่าจึงมีถุงยางอนามัยติดมาในพุงปลาตัวนี้ จนใจจริงมันเข้าใจอยู่ได้อย่างไร ทุกคนต่างปลอบใจว่า ยังไงมันสุกแล้วเพื่อนเอ๋ย การแกล้งคนอื่นมันก็ดีไปอีกแบบ คนรักกันย่อมเป็นเช่นนี้แลสหายเอ๋ย